Oskar i pani Róża

Jakieś cztery lata temu, lekcja języka polskiego w jednym z gimnazjów. Nowa polonistka, oznajmiając uczniom listę lektur na nadchodzący rok, wypowiada nieznane im wtedy nazwisko - Eric-Emmanuel Schmitt. Jedną z jego książek omówią "jako przykład współczesnej literatury epistolarnej, ale nie tylko". Tak, to było moje gimnazjum. To była lekcja "polaka" w mojej klasie. I wreszcie - ta książka to Oskar i pani Róża.

Nie wiem czy jest ktoś, kto nie kojarzy zarówno autora, jak i samej lektury, no ale żeby nie było: historia ta, zawarta na niespełna osiemdziesięciu stronach, opowiada historię ostatnich chwil życia tytułowego Oskara - chłopca chorego na białaczkę. Za sprawą wolontariuszki, pani Róży (tylko przez chłopaka zwanej ciocią), swoje ostatnie dni przeżywa jak dekady. W sumie, co będę ględzić? I tak pewnie wielu z Was już czytało. Jeśli nie - po więcej odsyłam do samej lektury.

Tę lekturę osobiście cenię i uwielbiam z kilku powodów. Pominąć chciałabym małą prywatę, ale co tam: wszem i wobec oświadczam, iż odkąd przeczytałam Oskara i panią Różę moje postrzeganie literatury bardzo się zmieniło. Niby nic, ale zaryzykuję stwierdzenie, że gdyby nie ta książka, ten blog mógłby nawet nie powstać (dlatego nawet mnie samą dziwi fakt, iż piszę o niej dopiero teraz, no ale...). Dobra, to tyle, bo chyba płynę za daleko...

Oskar i pani Róża należy do literatury epistolarnej, tak niestety rzadkiej w przeszłości i współcześnie (nad czym głęboko ubolewam). Już sam ten fakt powinien skłonić każdego miłośnika literatury (i nie tylko) do sięgnięcia akurat po tę właśnie pozycję.

Nie bez powodu zresztą ten typ literatury polubiłam. Dlaczego? Otóż, tak jak w realnym życiu, tak i w książkach zazwyczaj, listy mają w sobie ten specyficzny rodzaj magii i intymności. W mojej świadomości to wpuszczenie czytelnika w myśli bohaterów; jeden z przykładów to właśnie lektura Oskara ... .

Domeną Schmitta (o czym zdążyłam już wspomnieć przy Tektonice uczuć i Małżeństwie we troje) są oczywiście emocje, jakie wzbudzają jego teksty. Pisarz prostymi, niewyszukanymi słowami, niby takimi zwyczajnymi potrafi zmienić człowieka; sprawić, że zaczniemy się śmiać, wzruszać, smucić, wspominać, wierzyć, marzyć i wszystko inne, co przyjdzie nam na myśl. Zupełnie jak dzieci; trochę nieświadomie, ale szczerze wyrażający to, co w nas siedzi. Może to przez to, że mamy możliwość oczyma dziecka, chorego dziecka, postrzegać rzeczywistość? Że możemy tak jak Oskar, z mądrością w dziecięcych źrenicach poznawać, uczyć się, odczuwać; nienawidzić i kochać... Ażeby koniec końców zdać sobie sprawę, że to nie o dzieciach, a o dorosłych jest ta książka - o ich lękach, marzeniach, niespełnieniach, uprzedzeniach i wielu innych... W końcu, cytując Borysa Pasternaka 

Dzieci są wiecznie szczere, nie wstydzą się prawdy, a my (...) gotowi jesteśmy zaprzedać to, co nam najdroższe, chwalimy to, co nas odpycha i potakujemy temu, czego nie znamy.

Nie oszukujmy się - dzieci są mądrzejsze niż większość z nas myśli, tylko tego nie doceniamy. A szkoda...

Są takie książki, które budzą emocje - bawią, smucą, wzruszają. Takie, które wyzwalają myśli, skłaniają do głębszego zastanowienia się nad pewnymi sprawami. Są też takie, które pozwalają doceniać życie i przywracają wiarę - i za to przede wszystkim tę książkę polecam. 

(...) codziennie patrz na świat, jakbyś oglądał go po raz pierwszy.